“CATENA ΜUNDI - Άλυσις του κόσμου.
Άλυσις πολιτιστική Εσπερίας και εώας Ευρώπης”



Έκθεση χαρτών Χερσονήσου του Αίμου

Από επαρχίες αυτοκρατοριών στα εθνικά κράτη και την Ενωμένη Ευρώπη


Διάρκεια Έκθεσης: 9
Μαΐου – 30 Ιουνίου 2007
Κέντρο Πολιτισμού του Δήμου Θεσσαλονίκης
(Γρ. Λαμπράκη και Κλεάνθους - Παλιά Αλάνα Τούμπας)

Σε συνεργασία με τη Δημοτική Πινακοθήκη



Φωτογραφίες από τα εγκαίνια


Ο Γεν. Γραμματέας του ΥΜΑΘ καθηγητής κ. Λουκάς Ανανίκας, ο Αντιδήμαρχος Πολιτισμού και Νεολαίας του Δήμου Θεσσαλονίκης κ. Βασίλειος Γάκης και ο πρόεδρος του ΕΚΕΠΠ-ΕΚΕΧΧΑΚ – Εθνική Χαρτοθήκη καθηγητής κ. Παρασκευάς Σαββαΐδης.


Οι συλλέκτες που προσέφεραν χάρτες για την έκθεση: οι κύριοι Άγγελος Παπαϊωάννου, Σάββας Δεμερτζής, Αλέξανδρος Γαρύφαλλος και Αριστοτέλης Νανιόπουλος με τον πρόεδρο του ΕΚΕΠΠ-ΕΚΕΧΧΑΚ



Φωτογραφίες από την έκθεση












Η έκθεση χαρτών “CATENA MUNDI - Άλυσις του κόσμου. Άλυσις πολιτιστική Εσπερίας και εώας Ευρώπης” αποτελεί την πρώτη μεγάλη εκδήλωση που οργάνωσε το Ευρωπαϊκό Κέντρο Επικοινωνίας, Πληροφόρησης και Πολιτισμού - Εθνικό Κέντρο Χαρτών και Χαρτογραφικής Κληρονομιάς – Εθνική Χαρτοθήκη (ΕΚΕΠΠ-ΕΚΕΧΧΑΚ).

Η έκθεση έχει ως σκοπό να αναδείξει το ρόλο των χαρτών στην καταγραφή της ιστορικής εξέλιξης των χωρών της περιοχής εκείνης της Ευρώπης που την ονομάζουμε άλλοτε Νοτιοανατολική Ευρώπη, άλλοτε Χερσόνησο του Αίμου, άλλοτε Χερσόνησο των Βαλκανίων και άλλοτε, απλά, Βαλκάνια.

Είναι η περιοχή της Ευρώπης που φαίνεται να κοσμείται από μία καδένα – περιδέραιο, εάν φαντασθεί κανείς την οροσειρά των Άλπεων να ενώνεται και να αποτελεί συνέχεια της οροσειράς του Αίμου, όπως πίστευε ο χαρτογράφος Gerard Mercator τον 16ο αιώνα. Έτσι, Catena Μundi είναι ένα περιδέραιο που κοσμεί τη χερσόνησο, μια αλυσίδα που ενώνει τους κόσμους και αποκτά αλληγορική σημασία σήμερα, που τρεις πλέον χώρες της χερσονήσου (Ελλάδα από 1/1/1981, Βουλγαρία και Ρουμανία από 1/1/2007) αποτελούν προέκταση πολιτική, πολιτιστική και οικονομική της Ευρώπης.

Οι 180 χάρτες της έκθεσης απεικονίζουν και καταγράφουν τη διέλευση της ιστορίας από την περιοχή των Βαλκανίων. Καλύπτουν την περίοδο από τον 15ο αιώνα ως τις μέρες μας, αφορούν δε όλες τις ιστορικές περιόδους. Καλύπτουν την κλασσική, τη ρωμαϊκή, τη βυζαντινή (μεσαιωνική), την πρώιμη και όψιμη οθωμανική, την ίδρυση των εθνικών κρατών, τους μεγάλους πολέμους και φθάνουν μέχρι τη σημερινή εποχή. Είναι πτολεμαϊκοί χάρτες, όπως και χάρτες όλων των σχολών της παλαιο-χαρτογραφίας, με κατά περίπτωση σημαντικότατη εικαστική, ιστορική, μυθολογική, ιδεολογική, αλληγορική, ονοματολογική, αλλά και καθαρά γεωγραφική διάσταση. Οι χάρτες δείχνουν παραστατικά τη διαδοχή των πολιτισμών, την ακμή και την παρακμή των αυτοκρατοριών, τα μεταβαλλόμενα σύνορα των εθνικών κρατών, τις μεταβολές των τοπωνυμίων, τις περιπέτειες των λαών και την πορεία προς την Ενωμένη Ευρώπη. Παράλληλα, πολλοί από αυτούς είναι έργα τέχνης με υψηλή αισθητική αξία.

Η έκθεση οργανώθηκε από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Επικοινωνίας, Πληροφόρησης και Πολιτισμού - Εθνικό Κέντρο Χαρτών και Χαρτογραφικής Κληρονομιάς – Εθνική Χαρτοθήκη (ΕΚΕΠΠ-ΕΚΕΧΧΑΚ) και την Αντιδημαρχία Πολιτισμού και Νεολαίας του Δήμου Θεσσαλονίκης. Τους χάρτες της έκθεσης παραχώρησαν οι βορειοελλαδίτες συλλέκτες Αλέξανδρος Γαρύφαλλος, Σάββας Δεμερτζής, Βασίλης Καφταντζής, Αριστοτέλης Νανιόπουλος και Άγγελος Παπαϊωάννου.



Fries L., 1535
H “καδένα” – περιδέραιο



Gerard Merkator (1512-1594)