ΜΟΥΣΕΙΟ ΧΑΡΤΩΝ στο Στρατόπεδο Κόδρα


Με την με αριθμό 1149/ΦΕΚ 73Δ/25-2-2008 απόφασή του, ο Υπουργός Μακεδονίας Θράκης κ. Μαργαρίτης Τζίμας παραχώρησε κατά χρήση το κτίριο του παλιού διοικητηρίου του στρατοπέδου Κόδρα στην Καλαμαριά στο ΕΚΕΠΠ-ΕΚΕΧΧΑΚ – ΕΘΝΙΚΗ ΧΑΡΤΟΘΗΚΗ για τη στέγαση Μουσείου Χαρτών.



Πρόσοψη του κτιρίου που θα στεγάσει το Μουσείο Χαρτών

Με την ενέργεια αυτή του Υπουργού δόθηκε μετά από 11 χρόνια μια προοπτική υλοποίησης ενός μεγάλου έργου για τον Πολιτισμό, τη Θεσσαλονίκη, την Μακεδονία – Θράκη, αλλά και την ευρύτερη περιοχή της Ν/Α Ευρώπης. Η στέγαση της Εθνικής Χαρτοθήκης και η δημιουργία Μουσείου Χαρτών σε συνδυασμό με τις δραστηριότητες διάχυσης πληροφοριών για τα ευρωπαϊκά θέματα και τον πολιτισμό θα αποτελέσει ένα κορυφαίο επίτευγμα του Υπουργείου Μακεδονίας Θράκης.

Ήδη, έχουν γίνει οι απαραίτητες επαφές με το Δήμο Καλαμαριάς (που θα εκδώσει τη σχετική άδεια), την Εφορεία Νεοτέρων Μνημείων (που θα επιβλέψει τις μελέτες και τις εργασίες επισκευών) και με ομάδα εμπείρων μηχανικών για την εκπόνηση της μελέτης αποκατάστασης του κτιρίου. Παράλληλα, υποβάλλονται προτάσεις για τη χρηματοδότηση της επισκευής του κτιρίου, καθώς και την προμήθεια σύγχρονου εκθεσιακού και μηχανογραφικού εξοπλισμού από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το Στρατόπεδο Κόδρα δημιουργήθηκε επί τουρκοκρατίας. Ήταν ο μεγαλύτερος στρατώνας σε όλη τη Βαλκανική με την κεντρική πλατεία, το δασάκι, το ιδιαιτέρου αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος παλιό Διοικητήριο, τα τολ, τους παλιούς κοιτώνες και τα άλλα στρατιωτικά κτίρια που χρονολογούνται από το 19ο αιώνα. Μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης από τους Τούρκους το 1912 και κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου στο στρατόπεδο εγκαταστάθηκαν συμμαχικά στρατεύματα. Η περιοχή γέμισε συρματοπλέγματα, τάφρους και στρατιωτικά παραπήγματα, τα οποία αποτέλεσαν και χώρους εγκατάστασης και διαμονής προσφύγων από το 1915.


Τα κτίρια του στρατοπέδου Κόδρα, όπως απεικονίζονται στο χάρτη «Salonique-Kalamaria,Armee d’ Orient, November 1917»

Το 1919 με την Συνθήκη των Βερσαλλιών, στο στρατόπεδο επανεγκαταστάθηκε ο ελληνικός στρατός. Το 1928, με την αποκατάσταση των προσφύγων της Καλαμαριάς, άρχισε ο κατακερματισμός της έκτασης του στρατοπέδου, το οποίο σταδιακά περιορίστηκε. Το στρατόπεδο έλαβε το όνομα του μακεδονομάχου Μιχάλη Μωραΐτη (καπετάν Κόδρου ή Κόδρα, 1856-1905).

Τα τελευταία χρόνια, μέχρι περίπου το 1997, στο χώρο του στρατοπέδου φιλοξενήθηκε η 5η ΜΟΜΑ (μονάδα μηχανικού), στρατιωτική υπηρεσία υπεύθυνη για τις μελέτες και κατασκευές στρατιωτικών εγκαταστάσεων, αλλά και άλλων κοινόχρηστων τεχνικών έργων, όπως δρόμων και γεφυρών.

Σήμερα, μετά την απομάκρυνση των τελευταίων στρατιωτικών μονάδων, το πρώην στρατόπεδο καταλαμβάνει μια έκταση 420 περίπου στρεμμάτων. Στην περιοχή έχουν ευρεθεί σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα που αποδεικνύουν την ύπαρξη στην περιοχή προϊστορικού οικισμού, πιθανότατα της Αλίας Θέρμης.


Τα κτίρια του στρατοπέδου Κόδρα, όπως απεικονίζονται στο χάρτη «Χάρτης Θεσσαλονίκης – Πρόχειρη σχεδίασις 1930»

Στην περιοχή υπάρχουν διάφορα παλιά κτίρια του στρατοπέδου, άλλα σε καλύτερη και άλλα σε χειρότερη κατάσταση. Το 1997, το παλιό διοικητήριο του Στρατοπέδου Κόδρα παραχωρήθηκε από την Κτηματική Εταιρεία της Ελλάδος (ΚΕΔ) κατά χρήση και αόριστο χρονικό διάστημα στο ΥΜΑΘ, προκειμένου να χρησιμοποιηθεί για τη στέγαση της Εθνικής Χαρτοθήκης (Μουσείου Χαρτών) (έγγραφο ΚΕΔ, αρ. πρωτ. 4883/558/19-6-1997). Το ΥΜΑΘ προέβλεψε την παραχώρηση αυτή σε προγραμματικές συμβάσεις που υπέγραφε με την Εθνική Χαρτοθήκη, αλλά δεν εκδόθηκε σχετική Υπουργική Απόφαση. Για την επισκευή του κτιρίου εκπονήθηκε μελέτη με τη συμμετοχή του Δήμου Καλαμαριάς, αλλά η όλη διαδικασία καθυστέρησε στις διάφορες υπηρεσίες υπουργείων.

Το 2005, ο χώρος του πρώην Στρατοπέδου Κόδρα κηρύχθηκε ως «ιστορικός τόπος» (ΥΑ ΥΠΠΟ/ΔΝΣΑΚ/68617/1773/22-8-2005, ΦΕΚ 986/Β/14-7-2005).

Το 2007, το κτίριο (με αριθμό Κ14 στη σχετική απόφαση) χαρακτηρίστηκε ως «νεότερο μνημείο» από το ΥΠΠΟ μαζί με άλλα 15 παλιά στρατιωτικά κτίσματα του στρατοπέδου (ΥΑ ΥΠΠΟ/ΔΝΣΑΚ/12366/321/14-3-2007, ΦΕΚ 113/Α.Α.Π./28-3-2007).

Το 2008, ο Υπουργός Μακεδονίας Θράκης παραχώρησε κατά χρήση του κτίριο του Διοικητηρίου του στρατοπέδου στην Εθνική Χαρτοθήκη (ΕΚΕΠΠ-ΕΚΕΧΧΑΚ Εθνική Χαρτοθήκη) (ΥΑ ΥΜΑΘ/1149/8-2-2008, ΦΕΚ 73/25-2-2008).


Ο χώρος του πρώην Στρατοπέδου Κόδρα από αεροφωτογραφία του 2008



Το κτίριο του Διοικητηρίου του πρώην Στρατοπέδου Κόδρα, όπως απεικονίζεται σε αεροφωτογραφία του 2008



Πίσω όψη



Πίσω όψη



Πρόσοψη και πλάγια όψη